Wordt Vervolgd – Bestrijding  Corruptie in Venezuela

Functioneren politie en leger baart zorgen

 

Door Joop Heij

Venezuela haalt zelden de Nederlandse pers. Wij lezen hooguit iets over olie en schulden, of zoals in december 1988, over verkiezingen. Ook nu weer won de sociaal-democratische Acción Democratica, die sinds het einde van de militaire dictatuur in 1959 de meeste presidentsverkiezingen gewonnen heeft.
Deze maand nog wordt president Jaime Lusinchi opgevolgd door partijgenoot Carlos Andrés Pérez, die al eerder president was en de christendemocraat Eduardo Fernández (COPEI) versloeg. Dat het in dit land niet allemaal koek en ei is, zoals uit het jongste Amnesty-rapport over Venezuela blijkt, wordt bevestigd door Pérez’ belofte de corruptie nu eindelijk eens grondig aan te pakken.

Voor Latijnsamerikaanse begrippen is Venezuela een voorbeeldige democratie.  Het heeft de internationale verdragen voor de mensenrechten ondertekend en spreekt zich herhaaldelijk uit voor strikte naleving ervan. Voorts is er volledige persvrijheid, die optimaal benut wordt voor het aan de kaak stellen van misstanden. Wel worden kritische journalisten regelmatig gepest, bedreigd of afgeranseld.

VENEZUELA88

Ook in het parlement, waarin zelfs ex-guerrillaleiders uit de tijd van de dictatuur te vinden zijn, wordt veel aandacht besteed aan machtsmisbruik en corruptie. Hoe democratisch Venezuela ook is, het probleem zit vooral in het functioneren van politie en justitie. De politie (vooral de geheime DISIP) is vaak betrokken bij willekeurige arrestaties en martelingen, en soms moord. Al deze gevallen krijgen uitvoerig aandacht en steeds weer worden er onderzoekscommissies benoemd, die de zaak tot op de bodem zullen uitzoeken, maar meestal ‘verzanden’ die onderweg ergens. Zoiets is natuurlijk niet bevorderlijk voor het aankweken van respect voor regels en discipline binnen leger en politie. Het heeft er alle schijn van dat de regering, in beslag genomen door problemen betreffende de economie en de internationale schuld van 21 miljard dollar, greep op het justitiële en politionele apparaat mist.

Amnesty meent dat de rechtspleging door enige juridische hervormingen en strengere controle op de navolging van de regels de situatie al een stuk zou verbeteren. Het betreft hier onder meer de militaire wetgeving, op grond waarvan men arrestanten kan beschuldigen van ‘militaire rebellie’, zoals het vermeende lidmaatschap van de vroegere guerrilla-organisatie Bandera Roja. Het duurt soms jaren voordat dergelijke arrestanten voor een militair tribunaal verschijnen.

Een ander punt van kritiek betreft de Ley de Vagos y Maleantes (Zwervers en Boeven Wet), een administratieve wet die geen proces vereist en op grond waarvan men mensen louter op verdenking van zwerverschap kan oppakken en vervolgens ‘ter preventie’ vijf jaar lang een heropvoeding kan geven in een der werkkampen. Zo’n wet geeft natuurlijk aanleiding tot misbruik, bijvoorbeeld in het geval van de journalist Victor Manuel González Hernández. Hij publiceerde artikelen over corruptie, werd in november 1986 gearresteerd en vervolgens veroordeeld tot drie jaar detentie in het afgelegen junglekamp El Dorado, waar de levensomstandigheden zo afschuwelijk zijn dat gevangenen soms hun medegevangenen aanvallen, in de hoop via het normale strafrecht in een gewone gevangenis te komen. González wist juist via zijn advocaten gedaan te krijgen dat zijn straf werd omgezet in huisarrest.

De Venezolaanse regering is zich bewust van de noodzaak tot verbeteringen en heeft daarom een Commissie voor de Hervorming van de Staat (COPRE) opgericht; de adviezen wachten echter nog op uitvoering. Als buurland van het gewelddadige Colombia bevindt Venezuela zich in een moeilijke positie. Het grensgebied tussen beide landen wordt meer en meer een toevluchtsoord van Colombiaanse rebellen en tevens breidt zich hier de teelt van coca en de verwerking tot cocaïne uit. Venezuela is al de belangrijkste doorvoerhaven voor cocaïne en een witwasserij van drugsdollars.

Hopelijk zal de stroom cocaïne-dollars niet leiden tot toestanden als in Colombia, waar het justitiële apparaat volledig verlamd is door corruptie en geweld.

 

(Wordt Vervolgd, jaargang 22, nummer 2, februari 1989)

backterug naar inhoudsopgave