Wordt Vervolgd – Martelingen in Mexico

Belofte maakt schuld

door Joop Heij

De Mexicaanse president Carlos Salinas de Gortari heeft een ongelofelijke prestatie geleverd. Alle presidentskandidaten in Latijns Amerika doen voor de verkiezingen een aantal standaardbeloften. Kies mij en de economie raakt uit het slop. De hollende inflatie komt tot stilstand. De corruptie wordt uitgeroeid. En de mensenrechten worden nageleefd. Kortom, iedereen krijgt het beter. Daar komt nooit iets van terecht, ondanks de soms draconische economische maatregelen. Het lijkt er echter op dat Salinas bezig is zijn beloften waar te maken. Althans gedeeltelijk, zo blijkt uit het het jongste rapport van Amnesty over Mexico.

 

De verkiezing van PRI-kandidaat Salinas eind 1988 tot president van Mexico had heel wat voeten in de aarde. De Partido Revolucionario Industrial was sinds de revolutie van begin twintigste eeuw onafgebroken aan de macht geweest. Nu bestond er voor het eerst een serieuze kans op een wisseling van de wacht. Salinas haalde het op het nippertje. En ruim twee jaar later heeft hij bereikt wat niemand voor mogelijk hield. Hij slaagde er inderdaad in de inflatie tot een aanvaardbaar peil terug te brengen en de productie en de werkgelegenheid te vergroten. Zijn huzarenstukje was wel het sluiten van een vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten en Canada. In het buitenland wordt Mexico weer gezien als een kredietwaardig land. En voor het eerst sinds jaren heeft een flink deel van de Mexicaanse bevolking weer vertrouwen in de toekomst. Ook Salina’s partij vaart daar wel bij, zoals blijkt uit de ruime meerderheid die de PRI bij de verkiezingen van afgelopen augustus behaalde. Tot zover niets dan positiefs.

salinasmexico
tegen de straffeloosheid, blijven herdenken….

Maar laten we eens kijken hoe het er voor staat met zijn beloften inzake de mensenrechten. Het zojuist verschenen Amnesty-rapport over Mexico heet Torture with Impunity (Straffeloos Martelen). Het schetst een naargeestig beeld. Wie in Mexico om welke reden dan ook in aanraking komt met een van de vele politie- of legeronderdelen, loopt grote kans het slachtoffer te worden van geweld of martelingen. Het rapport noemt verschillende factoren die dit verschijnsel kunnen verklaren. Belangrijk is de mentaliteit van de ordehandhavers. Vaak gefrustreerd door het hoge criminaliteitscijfer vinden zij vrijwel ieder middel geoorloofd om een bekentenis los te krijgen. Daarin worden zij gesterkt door de houding van Justitie, die onder dwang verkregen bekentenissen niet per definitie afwijst. In twee staten blijkt 99 procent van alle verdachten door de politie mishandeld te zijn.

Een zeer opvallende rol spelen ook de drugs. Meteen na zijn verkiezing maakte president Salinas ernst met zijn belofte de corruptie en de betrokkenheid van overheidsdienaren bij de drugshandel aan te pakken. Zo werd bijvoorbeeld dertig procent van de staatspolitie van Sinaloa ontslagen. Maar de populariteit van deze law-and-order-politiek veroorzaakte ook een zekere heksenjacht. Sindsdien worden verdachten vaak te pas en te onpas beschuldigd van drugshandel. Om deze beschuldiging waar te maken, worden de verdachten zonder pardon tot een bekentenis gedwongen.

Wat heeft president Salinas nu concreet gedaan om deze martelpraktijken te bestrijden? Wel iets, vooral na een golf van protest ten gevolge van de moord op advocate Norma Corona Sapién op 21 mei 1990. Als voorzitter van een mensenrechtencommissie in de staat Sinaloa deed ze onderzoek naar de moord op een Mexicaanse advocaat en drie Venezolaanse hoogleraren. Die zouden door de federale politie ontvoerd en mishandeld zijn. Ze werd zelf het slachtoffer van een schietpartij, vermoedelijk door een doodseskader. Toen verklaarde president Salinas dat het uit moest zijn met de mensenrechtenschendingen. Ook stelde hij een nieuwe nationale mensenrechtencommissie in, die wel enthousiast aan het werk toog, maar toch niet voldoende bevoegdheden kreeg om effectief op te kunnen treden. In het eerste half jaar behandelde de commissie meer dan duizend klachten over martelingen. In 51 gevallen leidde dit tot juridische adviezen. Maar ondanks het vaak overduidelijke bewijsmateriaal is er nog niemand veroordeeld. Zolang de daders er zonder kleerscheuren van afkomen en ook de aanbevelingen van de mensenrechtencommissie niet door Justitie worden opgevolgd, valt er geen wezenlijke verandering te verwachten. Amnesty nodigt president Carlos Salinas de Gortari uit nóg een fantastische prestatie te leveren en ervoor te zorgen dat ook zijn laatste belofte wordt waargemaakt.

*

Mexico-actie

Groepen die al jarenlang ijveren voor de vrijlating van een Mexicaanse gevangene, opheldering vragen over het lot van een ‘verdwenen’ persoon, of steeds een ander punt van Amnesty’s bezorgdheid bij de Mexicaanse autoriteiten aan de kaak stellen, zullen van 18 september tot eind december intensief actie voeren.

De actie wordt gestart met het uitbrengen van een persbericht. De artikelen die hierdoor in de landelijke, regionale of plaatselijke pers zullen verschijnen, worden gebundeld in een knipselkrant die halverwege de actieperiode aan onder meer de autoriteiten en de media in Mexico zal worden gestuurd. De Mexicaanse autoriteiten blijken namelijk te hechten aan een goede reputatie. 

Naast de Amnesty-groepen die brieven sturen naar Mexico, zullen ook medici, juristen en politieagenten brieven schrijven om hun collega’s in Mexico aan te spreken op de misdaden in hun land.

(Wordt Vervolgd, jaargang 24, nr. 10, oktober 1991)

backterug naar inhoudsopgave